انقلابی در دندانپزشکی: داروی ژاپنی رشد مجدد دندان وارد فاز دوم آزمایش‌های بالینی شد

انقلابی در راه است

تصور کنید روزی بتوانید دندان ازدست‌رفته خود را به‌طور طبیعی و بدون نیاز به ایمپلنت یا دندان مصنوعی دوباره دربیاورید. این رویا که تا دیروز تنها در فیلم‌های علمی-تخیلی دیده می‌شد، با پیشرفت‌های اخیر دانشمندان ژاپنی به واقعیت نزدیک‌تر از همیشه شده است.

شرکت بیوتکنولوژی تورجم بایوفارما (Toregem BioPharma) مستقر در کیوتو که از دانشگاه کیوتو جدا شده است، دارویی به نام TRG035 ساخته که می‌تواند رشد دندان‌های جدید را در انسان تحریک کند. فاز اول آزمایش‌های انسانی این دارو با موفقیت به پایان رسیده و اکنون شرکت با جذب ۵.۳ میلیون دلار سرمایه جدید، خود را برای آغاز فاز دوم کارآزمایی بالینی آماده می‌کند.

این دارو چگونه کار می‌کند؟

ساختار و مکانیسم عملکرد این داروی انقلابی بر پایه علمی قوی و سال‌ها تحقیق استوار است:

• هدف قرار دادن پروتئین USAG-1: انسان‌ها و بیشتر پستانداران به‌طور طبیعی دو دوره دندانی دارند (دندان‌های شیری و دائمی). با این حال، پژوهشگران به رهبری دانشیار کاتسو تاکاهاشی از دانشکده پزشکی دانشگاه کیوتو کشف کرده‌اند که جوانه‌های خفته نسل سوم دندان در زیر لثه‌ها وجود دارند. داروی TRG035 با مهار پروتئینی به نام USAG-1 که به طور طبیعی مانع از رشد دندان‌های جدید در بزرگسالی می‌شود، این جوانه‌های خفته را بیدار می‌کند.
• آزمایش‌های حیوانی موفق: آزمایش روی موش‌ها، راسوها و سگ‌ها نشان داد که مسدود کردن پروتئین USAG-1 می‌تواند رویش دندان‌های جدید را با موفقیت تحریک کند و تاکنون عارضه جانبی قابل‌توجهی گزارش نشده است. خود راسوها به دلیل شباهت الگوی دندانی‌شان به انسان، مدل حیوانی بسیار مناسبی برای این پژوهش بوده‌اند.

از آزمایشگاه تا بالین: گام‌های بلند دانشمندان ژاپنی

فاز اول (تکمیل‌شده): این فاز از اکتبر ۲۰۲۴ در بیمارستان دانشگاه کیوتو آغاز شد و شامل ۳۰ مرد بالغ سالم بین ۳۰ تا ۶۴ سال بود که حداقل یک دندان آسیا را از دست داده بودند. هدف اصلی این مرحله ارزیابی ایمنی دارو بود و خوشبختانه هیچ رویداد جانبی جدی گزارش نشد. شرکت‌کنندگان تا مارس ۲۰۲۶ جذب شدند و این فاز اکنون از نظر عملیاتی کامل شده است.

فاز دوم (در آستانه آغاز): با جذب ۵.۳ میلیون دلار سرمایه جدید در یک دور تأمین مالی پیش از سری C، شرکت تورجم بایوفارما هم‌اکنون خود را برای آغاز فاز دوم آزمایش‌های بالینی آماده می‌کند. مجموع سرمایه جذب‌شده این شرکت تاکنون از جمله کمک‌های بلاعوض و یارانه‌ها، به بیش از ۲۹ میلیون دلار رسیده است.

فاز دوم بر روی بیمارانی متمرکز خواهد بود که به‌طور مادرزادی با نقص شدید دندانی (هایپودونشیا) مواجه هستند. این وضعیت که حدود یک درصد از جمعیت جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد، باعث می‌شود افراد از بدو تولد شش دندان دائمی یا بیشتر را نداشته باشند و در جویدن و حتی تکلم دچار مشکل شوند.

چه کسانی بیشترین بهره را خواهند برد؟

• کودکان مبتلا به ناهنجاری مادرزادی کمبود دندان (اولویت اول): در حال حاضر هیچ درمان قطعی برای این عارضه وجود ندارد و بیماران جوان تا پایان رشد استخوان فک اغلب ناچار به استفاده از دندان مصنوعی هستند. دکتر کاتسو تاکاهاشی تأکید می‌کند که این داروی جدید می‌تواند تحولی بزرگ در زندگی این افراد ایجاد کند.
• افراد مسن (چشم‌انداز آینده): اگرچه در حال حاضر اولویت با بیماران مادرزادی است، اما پژوهشگران امیدوارند در آینده این دارو برای افراد مسنی که به دلیل پوسیدگی، بیماری لثه یا آسیب، دندان‌های خود را از دست داده‌اند نیز قابل استفاده باشد.

دکتر تاکاهاشی در گفت‌وگو با روزنامه ماینیچی ژاپن گفت: «تا به امروز هیچ درمان دائمی برای کمبود دندان وجود نداشته است. ما می‌خواهیم کاری کنیم تا به کسانی که از نبودن دندان رنج می‌برند کمک کنیم.»

بودجه و سرمایه‌گذاری

در دور تأمین مالی اخیر، سرمایه‌گذارانی از جمله JIC Venture Growth Investments، Osaka University Venture Capital، BI Holdings، SHOFU، SIIF Impact Capital و Chushin Venture Capital مشارکت داشته‌اند. علاوه بر سرمایه‌گذاری خصوصی، تورجم از حمایت قابل‌توجه ابتکارات نوآوری دولتی ژاپن نیز بهره‌مند شده است.

چشم‌انداز زمانی: چه زمانی به بازار می‌آید؟

پژوهشگران قصد دارند در صورت موفقیت‌آمیز بودن آزمایش‌های بالینی، این دارو را تا سال ۲۰۳۰ وارد بازار کنند. برنامه زمانی پیش‌بینی‌شده به این شرح است:

• ۲۰۲۴–۲۰۲۵: فاز اول کارآزمایی بالینی (تکمیل‌شده در بزرگسالان سالم)
• ۲۰۲۶: آغاز فاز دوم کارآزمایی بالینی روی بیماران مبتلا به نقص مادرزادی دندان در ژاپن
• ۲۰۲۸–۲۰۳۰: فاز سوم کارآزمایی بالینی و بررسی‌های نظارتی برای دریافت مجوز
• ~۲۰۳۰: اولین عرضه نظارت‌شده بالینی داروی بازساخت دندان در بازارهای منتخب

چالش‌ها و ملاحظات

با تمام خوش‌بینی‌ها، کارشناسان نسبت به برخی چالش‌ها هشدار می‌دهند:

• هنوز اثبات نشده است که این دارو بتواند در انسان دندان جدید رشد دهد؛ TRG035 کماکان یک داروی آزمایشی محسوب می‌شود.
• حتی در صورت موفقیت، اطمینان از اتصال صحیح دندان‌های تازه‌روییده به اعصاب و رگ‌های خونی و نیز هم‌ترازی طبیعی آن‌ها با دندان‌های موجود، از چالش‌های پیش‌روست.
• انگری کانگ، استاد دندانپزشکی دانشگاه کوئین مری لندن، درباره این رویکرد می‌گوید: «رقابت برای بازسازی دندان‌های انسان یک مسابقه دو سرعت نیست. بیشتر شبیه یک سری ماراتون‌های پیوسته است و ما تازه در آغاز کاریم.»

با این حال، همین پژوهشگر تأکید می‌کند که تیم دکتر تاکاهاشی در این مسیر پیشروتر از سایر رقبا عمل می‌کند، به ویژه به این دلیل که پادتن مورد استفاده آن‌ها مشابه پادتنی است که هم‌اکنون برای درمان پوکی استخوان به کار می‌رود.

نگاه کلی

اگر این فناوری به مرحله تجاری‌سازی برسد، می‌تواند صنعت دندانپزشکی را متحول کند. جایگزینی روش‌های تهاجمی و پرهزینه‌ای همچون ایمپلنت و دندان مصنوعی با یک درمان ساده و مبتنی بر فعال‌سازی توانایی طبیعی بدن، نه تنها کیفیت زندگی میلیون‌ها نفر را بهبود می‌بخشد، بلکه انقلابی واقعی در پزشکی بازساختی به شمار می‌آید.

پژوهشگران معتقدند تحقق رویش مجدد دندان‌های طبیعی در انسان، مزایای بی‌شماری برای بیماران خواهد داشت و می‌تواند تغذیه، رشد و کیفیت کلی زندگی آنان را دگرگون کند.

تا آن زمان، باید منتظر نتایج فاز دوم و سوم کارآزمایی‌های بالینی باشیم و امیدوار باشیم که این رویای دیرینه به زودی به حقیقت بپیوندد.

منابع و اطلاعات بیشتر

• شرکت سازنده: Toregem BioPharma (کیوتو، ژاپن)
• نام تجاری دارو: TRG035
• مکانیسم: مهار پروتئین USAG-1 با آنتی‌بادی انسانی‌شده
• نخستین هدف درمانی: نقص مادرزادی کمبود دندان (Agenezi دندانی و هایپودونشیا)
• وضعیت فعلی: آماده‌سازی برای فاز دوم کارآزمایی بالینی در ژاپن
• پیش‌بینی عرضه: حدود سال ۲۰۳۰

---

این گزارش بر اساس آخرین اطلاعات منتشرشده تا ژوئن ۲۰۲۶ تهیه شده است. با توجه به ماهیت در حال تحول پژوهش‌های پزشکی، امکان تغییر در زمان‌بندی و نتایج نهایی وجود دارد.